Dalgıç Pompa Seçimi ve Kullanım Alanları

Dalgıç pompa, tamamen sıvının içine daldırılarak çalışan ve emiş yüksekliği problemini ortadan kaldıran bir pompa tipidir. Yüzey pompalarının aksine dalgıç pompa, akışkanı emmek yerine doğrudan iter; bu nedenle kavitasyon ve emiş kaybı riski büyük ölçüde azalır. Doğru tip seçimi; basılacak akışkanın cinsine, kuyu çapına, basma yüksekliğine (Hm) ve debiye (Q) göre yapılır. Yanlış seçim, motorun sürekli kuru çalışması ya da çarkın tıkanması gibi erken arızalara yol açar.

Dalgıç Pompa Çalışma Prensibi ve Motor Soğutma

Dalgıç pompalarda motor ve hidrolik kısım tek bir gövde içinde birleşiktir. Motor genellikle yağ veya su dolu sızdırmaz bir hazne içinde çalışır ve çevresindeki akışkan tarafından soğutulur. Bu nedenle motorun soğuması, pompanın belirli bir seviyeye kadar daldırılmış olmasına bağlıdır.

Soğutma akışkana bağlı olduğundan, minimum daldırma derinliği üreticinin verdiği değerin altına düşmemelidir. Yetersiz daldırmada sargı sıcaklığı hızla yükselir ve izolasyon hasar görür.

Daldırma Derinliği ve Kuru Çalışma Koruması

Kuyu tipi pompalarda akışkanın motor gövdesini tam örtmesi, gövde etrafında yeterli akış hızının oluşması açısından önemlidir. Dar kuyularda motor ceketi (flow sleeve) kullanılarak soğutma akışı zorlanabilir. Su seviyesinin dinamik olarak düştüğü kuyularda kuru çalışma koruması zorunludur.

Seviye/elektrot probu: kuyuda su seviyesi düştüğünde pompayı durdurur
Akım koruma rölesi: kuru çalışmada düşen motor akımını algılar
Termik koruma: sargı sıcaklığını sınırlandırır
Faz koruma rölesi: faz kaybı ve dengesizliğe karşı motoru korur

Uygulamaya Göre Çark Tipi ve Gövde Malzemesi

Dalgıç pompa seçiminde belirleyici unsur, basılacak akışkanın katı madde içeriği ve aşındırıcılığıdır. Temiz su, drenaj suyu ve foseptik için tasarımlar birbirinden farklıdır.

Temiz su kuyu pompalarında çok kademeli (multistage) radyal çarklar kullanılır; bunlar yüksek basma yüksekliği sağlar ancak katı madde geçişine uygun değildir. Drenaj ve atıksu pompalarında ise vortex (girdap) çark tercih edilir. Vortex çarkta sıvı, çark ile gövde arasında oluşan girdapla itildiğinden, çark kanatlarına temas etmeden lifli ve katı maddeler geçebilir; bu da tıkanma riskini düşürür.

Gövde ve hidrolik parçaların malzemesi de uygulamaya göre seçilir. Temiz suda dökme demir gövde yeterliyken, kimyasal içerikli veya tuzlu sularda paslanmaz çelik (AISI 304/316) gövde uzun ömür sağlar. Gaziantep OSB'deki tekstil ve gıda tesislerinin atıksu hatlarında, aşındırıcı ve değişken pH'lı akışkanlar nedeniyle paslanmaz veya kaplamalı çark tercihi öne çıkar.

Foseptik ve Atıksu Terfi Uygulamaları

Foseptik ve pis su terfi uygulamalarında pompanın katı madde geçiş çapı (örneğin 50 mm veya 80 mm) kritiktir. Geçiş çapı küçük seçilirse pompa sık sık tıkanır. Bu uygulamalarda çoğunlukla parçalayıcı (bıçaklı) ya da vortex çarklı pompalar kullanılır.

Otomatik çalışma için pompa, bir kuyu veya terfi haznesine seviye şalteri ile birlikte yerleştirilir. Flatör (şamandıra) tipi seviye şalteri, su yükseldiğinde pompayı çalıştırır, belirli seviyeye indiğinde durdurur. İki pompalı sistemlerde dönüşümlü (alternatör) çalışma ile yük dengelenir ve yedeklilik sağlanır.

Dalgıç Pompa Seçim Adımları

Saha verisine dayalı bir seçim, pompanın verim eğrisinde (Q-H eğrisi) çalışma noktasının doğru yere oturmasını sağlar. Aşağıdaki sıra, uygulamadan bağımsız olarak izlenebilir.

Akışkanı tanımlayın: temiz su, drenaj, atıksu veya foseptik; katı madde boyutu ve pH'ı belirleyin
Gerekli debiyi (Q) ve toplam basma yüksekliğini (Hm) hesaplayın; statik yükseklik ile boru sürtünme kayıplarını toplayın
Kuyu/hazne geometrisini ölçün: çap, dinamik su seviyesi ve minimum daldırma derinliğini saptayın
Çark tipini seçin: yüksek Hm için çok kademeli, katı madde için vortex veya parçalayıcı
Gövde malzemesini belirleyin: nötr suda dökme demir, aşındırıcı/korozif akışkanda paslanmaz çelik
Koruma ve otomasyonu ekleyin: kuru çalışma, termik, faz koruması ve seviye şalteri
Çalışma noktasını verim eğrisi üzerinde doğrulayın ve motor gücünü (kW) buna göre kesinleştirin

Montaj ve İşletmede Dikkat Edilecekler

Dalgıç pompanın askı sistemi ve çıkış borusu, pompanın titreşimini ve ağırlığını taşıyacak şekilde boyutlandırılmalıdır. Düşey kuyularda pompa, kuyu tabanından belirli bir mesafede asılı tutularak dibe çöken tortunun emilmesi önlenir.

Çıkış hattında çek valf kullanımı, pompa durduğunda suyun geri kaçmasını ve ters dönüşle çarka zarar vermesini engeller. Sık devreye girip çıkan (kısa çevrimli) sistemlerde motorun ısınmaması için saatteki maksimum kalkış sayısı üreticinin sınırını aşmamalıdır. Elektrik beslemesinde dönüş yönü kontrolü yapılmalı; ters dönen bir pompa düşük debi ve yüksek akımla çalışarak hem verim kaybına hem de motor zorlanmasına neden olur.

İlgili sayfalar: endüstriyel pompalar ve endüstriyel pompalar. Tüm ürünler için ürün kataloğumuza göz atabilirsiniz.

Doğru ürün seçimi için Flow Teknik’e danışın

Flow Teknik, ilgili markaların yetkili tedarikçisi olarak uygulamanıza uygun ürün seçimi, ölçülendirme ve teknik destek sağlar. Gaziantep ve çevre illerdeki projeleriniz için Teklif Al butonundan ulaşabilir, telefon veya WhatsApp üzerinden hızlıca iletişime geçebilirsiniz.