Dik Milli (Inline) Sirkülasyon Pompası Seçimi

Isıtma ve soğutma devrelerinde akışkanı kapalı bir devrede sürekli dolaştırmak için kullanılan sirkülasyon pompası, sistemin enerji verimliliğini ve konfor performansını doğrudan belirler. Dik milli (inline) tip sirkülasyon pompası, emme ve basma ağızları aynı eksen üzerinde olacak şekilde tasarlandığından doğrudan boru hattının üzerine monte edilir; bu da onu sınırlı pompa dairesi alanına sahip Gaziantep OSB tesisleri ve plaza tipi mekanik hacimler için pratik bir çözüm haline getirir.

Dik Milli Inline Sirkülasyon Pompası Nerede Tercih Edilir

Inline pompalar, akışkanın yatay boru hattı boyunca yön değiştirmeden geçtiği, motoru hat ekseni üzerinde dik konumlanan tek kademeli santrifüj pompalardır. Salyangoz ağızları flanşlı olarak hattın iki ucuna bağlandığı için ayrı bir pompa kaidesi ve hizalama (alignment) işlemi gerektirmezler.

Bu yapı, kapalı devre ısıtma, soğutma ve soğuk su (chilled water) hatlarında, kazan dairesi sirkülasyonunda ve fan-coil dağıtım kollektörlerinde yaygın kullanılır. Hattın bir parçası gibi davrandığından titreşim ve eksenel yük boru askılarıyla taşınır; bu nedenle pompanın hemen öncesine ve sonrasına yerleştirilen sabit ve kayar boru destekleri, salmastra ile rulman ömrünü doğrudan etkiler.

Inline gövdenin emme ağzı önünde yön değiştiren keskin dirsekler, akışı çarpıtarak çark girişinde düzensiz hız dağılımı ve titreşim yaratır. Pratikte pompa emişinden önce çapın birkaç katı uzunlukta düz bir boru bırakmak, kavitasyon eğilimini ve gürültüyü azaltır.

Hat üstü montaj sayesinde pompa dairesinde minimum taban alanı kullanımı
Düşük NPSH gerektiren kapalı, basınçlandırılmış devrelere uygunluk
Bakımda motor ve fan grubunun, gövde hattan sökülmeden çıkarılabilmesi (back pull-out)
Yatay ve kısmen dikey hatlarda esnek yerleşim imkânı

Basma Yüksekliği ve Debi Eşleştirme

Kapalı devrede pompanın yenmesi gereken basma yüksekliği, statik kottan değil yalnızca devrenin sürtünme kayıplarından oluşur; çünkü iniş ve çıkış kotları birbirini dengeler. Bu nedenle inline sirkülasyon pompasında basma yüksekliği, en uzak terminal birime kadar olan boru, vana, dirsek ve ısı eşanjörü kayıplarının toplamı olarak hesaplanır.

Çalışma Noktasının Belirlenmesi

Pompa eğrisi ile sistem eğrisinin kesiştiği nokta gerçek çalışma noktasıdır. Devre direnci debinin karesiyle arttığından, sistem eğrisi paraboliktir; pompayı bu parabolün verim adası içinde kalan bir noktaya oturtmak esastır.

Aşırı büyük seçilen bir pompa, eğrinin sol ucunda çalışarak yüksek basınç ve düşük debi üretir; bu da vana gıcırtısı, erken aşınma ve gereksiz enerji tüketimi doğurur. Debi genellikle ısıl yükten (Q = kütle debisi x özgül ısı x sıcaklık farkı) türetilir; ısıtmada tipik 10-20 derecelik, soğutmada 5-7 derecelik sıcaklık farkı tasarım girdisidir.

Devrenin ısıl yükünü ve tasarım sıcaklık farkını belirleyip gerekli debiyi hesaplayın
En kritik (en uzak) devre kolunun toplam sürtünme kaybını çıkararak gerekli basma yüksekliğini bulun
Hesaplanan debi-yükseklik noktasını birden çok pompa eğrisine yerleştirip en yüksek verimi sağlayanı seçin
Akışkan sıcaklığı, glikol oranı ve viskozite düzeltmelerini eğri üzerinde uygulayın
Seçilen noktanın motor güç eğrisinde aşırı yüklenmeye yol açmadığını doğrulayın

Frekans İnvertörlü (VFD) Debi Kontrolü

Sabit devirli bir pompada debiyi vana kısarak azaltmak, enerjiyi boğma kaybı olarak harcar. Frekans invertörü (VFD) ise motor devrini değiştirerek debiyi ayarlar ve afinite yasaları gereği debi devirle doğru, basma yüksekliği devrin karesiyle, güç ise devrin küpüyle orantılı değişir.

Bu küpsel ilişki sayesinde devri yüzde 80'e düşürmek, mil gücünü teorik olarak yaklaşık yarıya indirir. Değişken debili ısıtma-soğutma devrelerinde, özellikle iki yollu kontrol vanalarıyla çalışan fan-coil sistemlerinde, sabit basınç farkı (Δp) kontrolü uygulanarak pompa yalnızca anlık talebi karşılayacak devirde döner.

İnvertörlü kontrolde, devrin çok düşük frekanslarda uzun süre tutulması durumunda motor soğutmasının zayıflayabileceği ve minimum debi altında pompa içinde ısınma olabileceği göz önünde tutulmalıdır. Bu yüzden alt frekans sınırı ve minimum sürekli debi katalog değerleriyle sınırlandırılır.

İkiz (Twin) Pompa ile Yedekleme

İkiz pompa, tek bir gövde içinde paylaşılan basma ağzına bağlı iki ayrı pompa grubunu ve aralarında otomatik bir geçiş klapesini barındırır. Sürekli işletilmesi gereken proses soğutma ve konfor devrelerinde, bir pompa görevdeyken diğeri yedek (stand-by) bekler.

Kontrol panosu pompaları periyodik olarak dönüşümlü çalıştırarak eşit yıpranma sağlar; arıza halinde yedek pompayı saniyeler içinde devreye alır. Klape, çalışmayan tarafa ters akış olmasını engelleyerek paralel kısa devreyi önler.

Kesintisiz işletme gereken kritik soğutma ve ısıtma devrelerinde yüksek erişilebilirlik
Otomatik dönüşümlü (cycling) çalışma ile pompalar arası eşit ömür dağılımı
Tepe yükte iki pompanın paralel devreye girerek debiyi artırabilmesi
Tek gövde içinde montaj sayesinde hat üzerinde yer ve flanş tasarrufu

Malzeme, Sızdırmazlık ve İşletme Notları

Kapalı devre sirkülasyon pompalarında gövde genellikle döküm veya küresel grafitli döküm, mil paslanmaz çelik seçilir. Sıcak ısıtma suyu için mekanik salmastranın sıcaklık sınıfı, soğuk su devrelerinde ise yoğuşma ve korozyon dayanımı önem taşır.

Glikol katkılı devrelerde artan viskozite, eğri üzerinde debi ve verim düşüşü olarak görülür; bu düzeltme seçim aşamasında ihmal edilmemelidir. Devreye almadan önce hattın havasının alınması, salmastra kuru çalışmasını ve kavitasyon kaynaklı erken hasarı önler.

Manyetik kavramalı ya da ıslak rotorlu (glandless) tiplerde salmastra bulunmadığından sızdırmazlık bakımı en aza iner; ancak bu tipler genellikle düşük ve orta debili konfor devreleriyle sınırlıdır. Daha yüksek debi ve basınç gerektiren proses ve büyük bina devrelerinde kuru rotorlu, mekanik salmastralı inline pompalar tercih edilir. Devre suyunun temizliği, mıknatıs tortusu ve kireçlenme açısından bir pislik tutucu (strainer) ile korunması, hem çark dengesini hem de uzun dönem verimi koruyan en temel önlemlerden biridir.

İlgili sayfalar: endüstriyel pompalar ve endüstriyel pompalar. Tüm ürünler için ürün kataloğumuza göz atabilirsiniz.

Doğru ürün seçimi için Flow Teknik’e danışın

Flow Teknik, ilgili markaların yetkili tedarikçisi olarak uygulamanıza uygun ürün seçimi, ölçülendirme ve teknik destek sağlar. Gaziantep ve çevre illerdeki projeleriniz için Teklif Al butonundan ulaşabilir, telefon veya WhatsApp üzerinden hızlıca iletişime geçebilirsiniz.