Y Tipi Pislik Tutucu Seçimi ve Montaj Yönü

Y tipi pislik tutucu, boru hattındaki kaynak çapakları, tufal, kum ve diğer katı partikülleri tutarak pompa, sayaç ve kontrol vanası gibi hassas ekipmanları koruyan açılı gövdeli bir filtre elemanıdır. Doğru çalışması büyük ölçüde iki karara bağlıdır: elek göz aralığının uygulamaya göre seçimi ve gövdenin akış yönü ile montaj konumuna uygun yerleştirilmesi. Bu iki nokta yanlış kurgulandığında ekipman ya yeterince korunmaz ya da hat üzerinde gereksiz basınç kaybı oluşur.

Elek (Mesh) Göz Aralığı Nasıl Seçilir

Elek seçimi, tutulması gereken en küçük partikül boyutu ile kabul edilebilir basınç kaybı arasındaki dengeye dayanır. Daha sık göz, daha küçük partikülü tutar ancak akış kesitini daraltarak basınç kaybını ve tıkanma sıklığını artırır. Bu nedenle göz aralığı, korunan ekipmanın imalatçı toleransına göre belirlenmelidir; gereğinden sık elek seçmek yaygın bir hatadır.

Tipik göz aralığı aralıkları

Uygulamaya göre elek deliği veya tel mesh değeri yaklaşık olarak şu mantıkla seçilir. Değerler nihai değildir; korunan cihazın kataloğu esas alınmalıdır.

Pompa emiş koruması ve kaba filtreleme: yaklaşık 1,0-3,0 mm delikli sac elek
Kontrol vanası ve oransal vana koruması: yaklaşık 0,5-1,0 mm
Mekanik su sayacı ve debimetre öncesi: yaklaşık 0,25-0,75 mm
Buhar hatları ve kondenstoplar: ince tel mesh, tipik 0,2-0,5 mm
Hassas enstrüman ve nozül koruması: 100 mesh ve daha ince

Y Tipi Pislik Tutucu Montaj Yönü ve Elek Konumu

Gövde üzerindeki ok, akış yönünü gösterir ve montajda bu yöne kesinlikle uyulmalıdır. Akış elekin içinden dışına doğru geçer; ters bağlanan bir tutucu partikülü tutmak yerine birikmiş kiri hattın ilerisine bırakır. Eğik kol (Y kolu), elek cebini oluşturur ve temizlik için blöf tapasının bağlandığı bölümdür.

Elek cebinin yönü, akışkanın fazına ve montajın yatay mı dikey mi olduğuna göre ayarlanır. Amaç, biriken katıların elek cebinde toplanması ve buharlı/gazlı hatlarda yoğuşan sıvının elekte göllenmemesidir.

Yatay ve dikey hatlarda elek yönü

Yatay boru hatlarında temel kural, elek cebinin aşağıya bakacak şekilde monte edilmesidir; böylece tutulan katılar yer çekimiyle cebin dibinde toplanır ve blöf sırasında kolay boşalır. Sıvı hatlarında bu standart yaklaşımdır.

Buhar ve gaz hatlarında ise elek cebi yatay düzlemde yana yatık konumda bağlanır. Cep tam aşağı bakarsa yoğuşan su elekte birikir ve sürüklenerek su darbesine yol açabilir; tam yukarı bakarsa tutulan katı tekrar akışa karışır. Dikey hatlarda akış aşağı yönlü ise elek doğal olarak alt cepte toplanır ve montaj kolaylaşır.

Basınç Kaybı ve Boyutlandırma

Y tipi pislik tutucu, temiz haldeyken bile hatta bir miktar basınç kaybı (Kv/Cv değerine bağlı) oluşturur; elek kirlendikçe bu kayıp hızla artar. Boyutlandırmada tutucu, bağlı olduğu boru çapıyla aynı anma çapında seçilmeli, debi yüksekse bir üst çap değerlendirilmelidir. Çok küçük seçilen bir tutucu, sık tıkanma ve erken kavitasyon riski getirir.

Basınç kaybını sınırda tutmak ve bakım planlamak için pratik bir yaklaşım, tutucunun giriş ve çıkışına basınç farkı (diferansiyel) ölçümü koymaktır. Belirlenen eşik aşıldığında elek tıkanmıştır ve temizlik gerekir. Gaziantep OSB'deki sürekli çalışan proses ve pompa hatlarında bu yöntem, plansız duruşları azaltır.

Blöf Tapası ile Temizlik ve İşletme

Eğik koldaki kör tapa yerine bir blöf (drenaj) vanası takılması, hattı sökmeden temizlik imkanı sağlar. Sistem basınçlıyken vana kısa süre açılarak elek cebinde biriken katılar dışarı atılır; bu işlem birçok uygulamada elek sökülmeden tıkanmayı geciktirir. Yine de blöf, tam temizliğin yerini tutmaz; periyodik olarak elek çıkarılıp kontrol edilmelidir.

Tutucunun memba tarafındaki izolasyon vanasını kapatın ve hattı emniyete alın.
Basınçlı sistemde önce blöf vanasını kısa süre açarak cep içindeki katıları boşaltın.
Kalan basıncı boşalttıktan sonra elek kapağını/tapasını sökün.
Eleği çıkarıp delik veya yırtık olup olmadığını kontrol edin; hasarlıysa değiştirin.
Eleği uygun yönde geri yerleştirin, conta yüzeyini temizleyip yeni conta ile kapağı sızdırmaz biçimde sıkın.
Hattı yavaşça devreye alıp blöf ve kapak bağlantılarında sızıntı kontrolü yapın.

Pompa, Sayaç ve Kontrol Vanası Öncesi Koruma

Y tipi pislik tutucunun en yaygın görevi, devreye alma sırasında hatta kalan kaynak çapağı ve montaj kalıntılarından hassas ekipmanı korumaktır. Pompa emişinde tutucu, çark ve mekanik salmastrayı aşındırıcı partiküllerden korur; ancak emişe çok yakın ve sık göz seçilirse oluşan ek basınç kaybı kavitasyonu tetikleyebilir, bu yüzden emiş tarafında genellikle daha kaba elek tercih edilir.

Mekanik sayaç ve debimetre öncesinde tutucu, ölçüm doğruluğunu bozan ve ölçüm elemanını sıkıştıran partikülleri engeller. Oransal ve kontrol vanalarının önünde ise küçük katılar dahi sızdırmazlık yüzeyini çizebileceğinden ince elek kullanılır. Tüm bu uygulamalarda tutucunun bakım için erişilebilir bir noktaya, blöf tahliyesi uygun şekilde yönlendirilerek konumlandırılması işletme açısından kritiktir.

İlgili sayfalar: pislik tutucular ve basınç ekipmanları. Tüm ürünler için ürün kataloğumuza göz atabilirsiniz.

Doğru ürün seçimi için Flow Teknik’e danışın

Flow Teknik, ilgili markaların yetkili tedarikçisi olarak uygulamanıza uygun ürün seçimi, ölçülendirme ve teknik destek sağlar. Gaziantep ve çevre illerdeki projeleriniz için Teklif Al butonundan ulaşabilir, telefon veya WhatsApp üzerinden hızlıca iletişime geçebilirsiniz.