Üç Eksenli (Triple Offset) Kelebek Vana ve Yüksek Sıcaklık

Triple offset kelebek vana, disk milinin ve sızdırmazlık konisinin üç ayrı geometrik kaçıklık (ofset) ile tasarlandığı, metal-metale oturan ve sürtünmesiz kapanan bir kesme vanasıdır. Bu üçlü ofset geometrisi sayesinde disk, oturma yüzeyine ancak tam kapanma noktasında temas eder; bu da yüksek sıcaklık, buhar ve yüksek basınç hatlarında konsantrik kelebek vanaların ulaşamadığı bir sızdırmazlık ve dayanım sınıfı sağlar.

Üç Ofset Geometrisi: Disk Nasıl Sürtünmesiz Kapanır?

Konsantrik kelebek vanada mil, disk ve gövde merkezi aynı eksendedir; sızdırmazlık elastomer bir lastik kılıfın diske basmasıyla sağlanır ve disk tüm açma-kapama hareketi boyunca contaya sürter. Triple offset tasarımında ise üç bağımsız kaçıklık devreye girer ve disk yalnızca son birkaç derecede oturma yüzeyine yaklaşır.

Birinci ve İkinci Ofset

Birinci ofset, mil ekseninin sızdırmazlık düzleminin gerisine kaydırılmasıdır; bu, disk yüzeyinin kesintisiz bir oturma halkası oluşturmasını sağlar. İkinci ofset ise mili boru ekseninden yana kaydırarak diski oturma halkasından çeker; böylece açılışın ilk anında disk yüzeyi conta yüzeyinden ayrılır ve sürtünme ortadan kalkar.

Üçüncü Ofset: Konik Sızdırmazlık

Üçüncü ve belirleyici ofset, sızdırmazlık yüzeyinin küresel değil konik (eksantrik koni) biçiminde işlenmesidir. Disk ve gövdedeki oturma yüzeyleri, ekseni boru merkezine göre açılı bir koninin yüzeyleri olarak tasarlanır. Bu konik geometri, diskin yalnızca tam kapanışta kama etkisiyle sızdırmaz biçimde oturmasını, ara konumlarda ise hiç temas etmemesini sağlar.

• Disk açma-kapama boyunca contaya sürtmez; aşınma ve tork pikleri minimumdur
• Metal oturma yüzeyi elastomer içermez; sıcaklık ve yangın dayanımı yüksektir
• Kapanış kama (wedge) etkisiyle olduğundan sızdırmazlık basınçla artar
• Tek yönde değil iki yönde sızdırmazlık sağlayabilir

Buhar ve Yüksek Sıcaklık/Basınç Uygulamaları

Metal oturmalı triple offset kelebek vana, elastomer conta sınırına takılmadan tipik olarak -40 °C ile +400 °C aralığında, özel alaşım ve grafit oturma takviyeleriyle daha da yüksek sıcaklıklarda çalışabilir. Bu nedenle doymuş ve kızgın buhar hatları, sıcak yağ, termal akışkan ve yüksek basınçlı proses devreleri için tercih edilir.

Disk ve oturma yüzeylerinin metal olması, ani sıcaklık değişimlerinde (termal şok) ve basınç dalgalanmalarında geometrinin korunmasını sağlar. Gaziantep Şehitkamil OSB'deki tekstil, gıda ve kimya tesislerinin buhar dağıtım kollektörlerinde, bu vanaların kesin kapama (isolation) görevinde kullanılması yaygındır.

Konsantrik ve Çift Eksenli (Double Offset) Vanadan Farkı

Üç vana tipi arasındaki temel ayrım, mil ile sızdırmazlık yüzeyi arasındaki kaçıklık sayısı ve buna bağlı sürtünme davranışıdır. Doğru tip, akışkanın sıcaklığına, basınç sınıfına ve istenen sızdırmazlık derecesine göre seçilir.

1. Konsantrik (sıfır ofset): elastomer oturmalı, düşük sıcaklık ve düşük-orta basınç; disk sürekli contaya sürter
2. Double offset (çift eksenli): mil iki yönde kaydırılır, sürtünme azalır, genelde metal oturma; orta-yüksek basınç
3. Triple offset (üç eksenli): konik metal oturma, sürtünmesiz ve kama etkili kapanış; yüksek sıcaklık, buhar ve yüksek basınç

Pratikte konsantrik vana ekonomik açma-kapama ve regülasyon için yeterliyken, double offset orta zorlu hatlarda conta ömrünü uzatır. Triple offset ise küresel vana (ball valve) ve sürgülü vana (gate valve) ile aynı sızdırmazlık sınıfında, ancak daha hafif ve kompakt bir alternatif olarak konumlanır.

Yangın Güvenli (Fire-Safe) ve Kritik İzolasyon Kullanımı

Metal-metale sızdırmazlık, triple offset vanayı doğal olarak yangın güvenli (fire-safe) tasarıma yatkın kılar. Birincil sızdırmazlık metal yüzeyler arasında olduğundan, yangında elastomer ikincil contalar zarar görse bile vana kapalı konumda akışı tutmaya devam eder; bu özellik API 607 / API 6FA gibi yangın testi standartlarıyla belgelendirilir.

Bu nedenle bu vanalar yanıcı akışkan, hidrokarbon ve LNG hatlarında acil kapama (ESD) ve emniyet izolasyonu noktalarında kullanılır. Kritik izolasyon görevinde, vananın gövde-disk malzemesinin hat şartlarına uygun seçilmesi ve aktüatörün gerekli kapama torkunu (özellikle kama etkili son derecelerde) karşılaması belirleyicidir.

İlgili sayfalar: kelebek vana ve vana grupları. Tüm ürünler için ürün kataloğumuza göz atabilirsiniz.

Doğru ürün seçimi için Flow Teknik’e danışın

Flow Teknik, ilgili markaların yetkili tedarikçisi olarak uygulamanıza uygun ürün seçimi, ölçülendirme ve teknik destek sağlar. Gaziantep ve çevre illerdeki projeleriniz için Teklif Al butonundan ulaşabilir, telefon veya WhatsApp üzerinden hızlıca iletişime geçebilirsiniz.